ماموریت كمیته
یكی از سر فصلهای اصلی برنامه تكفا در سال 81 و 82 ارائه طرح جامع فناوری ارتباطات و اطلاعات سازمانهابوده است . معماری سازمانی فناوری اطلاعات به عنوان رویكردی نوین، جامع و مقیاس‌پذیر برای انجام طرحهای جامع فناوری ارتباطات و اطلاعات پیشنهاد میگردد . به كارگیری این رویكرد علاوه بر ساماندهی طرحها در سطح كلان راهنمایی برای اجرای برنامه تكفا تلقی خواهد شد .
كمیته فنی معماری اطلاعات وابسته به دبیرخانه شورای عالی اطلاع رسانی با هدف بسط، بومی سازی و پشتیبانی از معماری سازمانی فناوری اطلاعات در برنامه تكفا از مهر ماه 1382 آغاز به كار نموده است . اولین دوره آموزشی آشنایی با مفاهیم معماری سازمانی نیز با هدف آشنا ساختن مدیران ارشد فناوری اطلاعات سازمانها با علوم و تجربیات بین المللی در خصوص مفاهیم ضرورت و نقش معماری سازمانی در توسعه برنامه های ملی طراحی و اجرا شده است.

با تلاشهای چندین ساله دکتر فریدون شمس به عنوان دبیر کمیته معماری اطلاعات ایران و عضو هیات علمی دانشکده برق و کامپیوتر دانشگاه شهید بهشتی همکنون معماری سازمانی در ایران بصورت گسترده و موثر کاربرد پیدا نموده است؛ بطوریکه هم تعداد قابل توجهی از شرکت های صنعتی و سازمانهای دولتی اقدام به تدوین معماری سازمانی نموده اند و هم دانشجویان و متخصصان فراوانی در این حوزه تربیت شده و از دانشگاه های معتبر ایران فارغ التحصیل شده اند.
در همین راستا دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر دانشگاه شهید بهشتی نیز از سال 1387 رشته کارشناسی ارشد معماری سازمانی را تاسیس نموده است، دانشجویان این رشته پس از گذارندن دروس مختص به معماری سازمانی، توانایی مدیریت، هدایت، پیاده‌سازی و نگهداشت معماری فناوری اطلاعات سازمان‌ها را خواهند داشت.

.


وظایف كمیته فنی معماری اطلاعات

1 – توسعه فرهنگ بكارگیری معماری اطلاعات در كشور از جمله:
    • آموزش مدیران سازمانها
    • برگزاری همایش‌های ملی، سازمانی و منطقه ای
    • ایجاد سایت اطلاع رسانی در زمینه منابع و روش‌های توسعه معماری اطلاعات
    • تولید و انتشار مستندات كوتاه آموزشی
    • انتشار مقالات مربوطه در نشریات
2 – بررسی چارچوب (های) معماری اطلاعات در سطوح مختلف از جمله:
    • بررسی و مطالعه سندهای معماری اطلاعات در سایر كشورها
    • بهره‌گیری از نتایج، تجربیات موفق، دستاوردها و چارچوبهای موجود در سایر نقاط جهان
    • تطبیق و هماهنگ سازی چارچوبهای مفید با شرایط كشور
3 – تنظیم و پیشنهاد چارچوب (های) مطلوب و سیاستهای لازم به منظور بكارگیری آن در كشور از جمله:
    • معرفی الگوهای مناسب و نحوه استفاده از آنها
    • تنظیم و پیشنهاد دستورالعمل‌های عمومی در زمینه استفاده از استانداردهای معماری اطلاعات
    • پیشنهاد محیط‌(های) پشتیبانی مناسب برای تدوین و اجرای معماری اطلاعات
4 – پیشنهاد راهكارهای تشویقی به منظور شكل‌گیری، گسترش و استفاده از مدل‌های مرجع معماری از جمله:
    • بررسی و دسته بندی انواع مدل های مرجع
    • بررسی و معرفی مدل‌های مرجع موفق در سایر كشورها در حوزه‌های مختلف
    • همكاری با سازمانهای ذیربط در نهادینه كردن استفاده از مدل‌های مرجع
5 – تدوین و پیشنهاد سازوكارهای مناسب به منظور توسعه ظرفیتهای كشور در زمینه مشاوره، اجرا و نظارت بر طرح‌های معماری سازمانی اطلاعات از جمله:
    • تشویق شركتهای خصوصی به منظور سرمایه‌گذاری در امور انتقال دانش و فناوری و نیز تربیت نیروی انسانی ماهر در زمینه معماری اطلاعات
    • پیشنهاد عناوین و محتوای آموزشی مناسب جهت تدریس در دانشگاهها و مراكز آموزش عالی كشور
    • سفارش موضوعات تحقیقاتی مرتبط با معماری سازمانی به دانشگاهها و مراكز تحقیقاتی كشور

در راستای انجام وظایف فوق برنامه هایی برای مشاركت بخشهای دولتی، خصوصی و مراكز تحقیقاتی و آموزشی در نظر گرفته شده است.
نخستین قدم در بخش دولتی آموزش مدیران و كارشناسان مربوطه و نیز ترغیب ایشان برای اجرای طرح جامع ICT دستگاههای خود با رویكرد معماری سازمانی بوده است.


دستاوردهای کمیته معماری اطلاعات
 

نام پروژه توضیحات
ارزیابی پروژه های فناوری اطلاعات و ارتباطات در بخش دولتی

ارزیابی پروژه های معماری سازمانی
کلیات پروژه:

مأموریت این پروژه ارزیابی وضعیت موجود طرح های جامع فناوری اطلاعات و ارتباطات در دستگاه های دولتی و مقایسه آنها با رویکرد معماری سازمانی میباشد.هدف از این بررسی ارائه وضعیت موجود پروژه های طرح جامع فناوری اطلاعات و ارتباطات در کشور و ارائه راهکارهای مناسب جهت انطباق طرح های فوق به رویکرد معماری سازمانی می باشد.

در این پروژه طرح های جامع فناوری ازلاعات و ارتباطات دستگاههای دولتی توسط به شاخصهایی مورد ارزیابی قرار میگیرند، این شاخصها با توجه به فراروش تدوین طرح، حوزه و محدوده اجرای طرح جامع،خروجی های طرح جامع، عمق طرح جامع در سازمان و سایر عناوین دیگر مورد مقایسه قرار خواهند گرفت.
 

چارچوب ملی معماری سازمانی

چارچوب ملی معماری سازمانی
کلیات پروژه :

چارچوب‌های معماری اطلاعات روشهایی برای تفكر سازمان یافته در خصوص تدوین طرح‌های ‏كلان فناوری اطلاعات در سازمانها و دولت‌ها محسوب می‌شوند.‏
چنین چارچوبهایی دارای دو نوع كاركرد، سازمانی و ملی هستند. در كاركرد سازمانی خود اهدافی ‏مانند ایجاد یكپارچگی، استانداردسازی و فراهم كردن زبان مشترك میان ذینفعان سازمان حائز اهمیت ‏است. اما مهمترین كاركرد ملی چارچوبها در ایجاد تعامل پذیری، مقایسه پذیری و بسترسازی به منظور ‏استقرار یك دولت الكترونیكی است.‏
یك چارچوب مشترك معماری سازمانی می‌بایستی اصول ذیل را در نظر داشته باشد.‏
    • تعامل پذیری
    • امنیت
    • باز بودن
    • انعطاف پذیری
    • مقیاس پذیری
چارچوب ملی معماری سازمانی یك ساختار مفهومی برای فعالیت‌هایی از جنس معماری در سازمانهای تابعة دولت است كه به منظور دستیابی به معیارهایی برای سنجش این معماریها و تعامل‌پذیری میان آنها، با استفاده از بهترین تجربیات موجود، بومی‌سازی شده است. چنین چارچوبی ضمن تضمین اثربخشی مورد انتظار از معماری سازمانی تبدیل به ارزش افزودة طرح تكفا خواهد شد. مزایا و منافع حاصل از در اختیار داشتن چنین چارچوبی عبارتند از:
   • زمینه‌سازی برای تعامل میان‌سازمانی
   • مقایسه‌پذیر شدن معماری‌های ایجاد شده در سازمان‌های مختلف
   • دست‌یابی به محكی برای ارزیابی و سنجش معماری‌های سازمانی
   • اطمینان از صحت و دقت معماری‌های سازمانی
   • تسهیل دست‌یابی به معماری سازمانی
میزان جزئی‌نگری در خروجی نهایی این سند به گونه‌ایست كه ضمن راهنمایی سازمانها در جهت ایجاد معماری سازمانی، سازوكاری برای محدود كردن سازمانها محسوب نشود. در واقع این خروجی، راهنمایی برای تولید معماری درون‌سازمانی با حفظ تعامل‌پذیری برون‌سازمانی تلقی می‌گردد.

معماری سرویس گرا

مفاهیم معماری سرویس گرا
کلیات پروژه:

بررسی روند توسعه نرم‌افزار در سازمان‌های مختلف بیانگر تلاش‌های فراوان مدیران و ‏كارشناسان این سازمان‌ها برای دستیابی به یك سیستم اطلاعاتی یكپارچه و قابل اطمینان است كه ‏علاوه بر رفع نیازهای بخشی و موردی كل سازمان، جوابگوی نیازهای مدیریت كلان در سطوح ‏مختلف مدیریتی نیز باشد.‏
از طرفی نظریه‌پردازان صنعت نرم‌افزار برای تعیین انعطاف‌پذیری لازم و پاسخگویی به نیازهای ‏روزافزون و در حال تغییر كاربران، متدها و روش‌های مختلفی را توصیه نموده‌اند كه بعضی از آنها ‏مورد استقبال نیز قرار گرفته و كاربرد فراوانی یافته است مانند روش شی‌گرا جدیدترین روش توسعه نرم‌افزار ، معماری سرویس گرا ( ‏SOA‏ ) است. در این روش خدمات مورد ‏نیاز جهت انجام فرآیندهای سازمان در قالب سرویس‌ها دسته‌بندی شده و پیاده‌سازی می‌شود.‏
‏ از مزایای این روش نگاه فرآیندی به سازمان و استفاده مشترك بخش‌های مختلف از ‏سرویس‌های تعریف شده در سازمان می‌باشد. همچنین با توجه به ویژگی های برجسته سرویس‌ها از ‏جمله وابستگی كم‎، اعمال تغییرات و به‌كارگیری سرویس جدید در سازمان بدون ‏كمترین تغییر در فرآیندهای سازمانی و همچنین سایر سرویس‌ها كه هزینه نگهداری سیستم ها را به ‏شدت كاهش می‌دهد.‏
پروژه‌ تحقیقاتی معماری سرویسگرا به منظور مطالعه معماری سرویس‌گرا ، پروتكل ها و تكنولوژی ‏های مرتبط با این معماری تعریف شده است. در این پروژه همچنین ابزارها و نرم افزارهای موجود و ‏در دسترس برای پشتیبانی این معماری مورد مطالعه قرار می‌گیرد.‏
با توجه به اهدافی كه از اجرای این پروژه دنبال می‌شود شرح خدمات پروژه به دو فاز تقسیم شده ‏است: در فاز اول به جنبه‌های نظری ، استاندارد ها و تكنولوژی های مورد استفاده در معماری ‏سرویس‌گرا پرداخته شده و در فاز دوم از جهت استقرار در سازمان ، مراحل ، مزایا و ابزار های مورد ‏نیاز مطالعه شده است.

تهیه محتوای آموزشی برای مدیران

مقدمه ای بر معماری سازمانی برای مدیران
کلیات پروژه:

هدف تدوین كتابی است كه بتواند به زبانی غیرفنی و گویا به تشریح مفاهیم پایه معماری سازمانی، ‏لزوم و مزایای آن، و نیز نمونه‌هایی از نتایج بهترین تجارب جهانی و داخلی از كاربردهای این رویكرد جدید در ‏حل مسائل پیچیده سازمانی و مدیریت فناوری اطلاعات وارتباطات بپردازد. مخاطبین اصلی این كتابچه مدیران ‏سازمانها و افراد معمولی خواهند بود.‏
 

درگاه ملی معماری سازمانی

www.EnterpriseArchitecture.ir
کلیات پروژه:
ماموریت این سایت عبارتست از
    • پایگاه اطلاع رسانی معماری اطلاعات در مقیاس ملی.‏
    • ارایه دستاوردهای معماری سازمانی بخش دولتی و خصوصی.‏
    • نشر چارچوب های معماری سازمانی.
    • ارایه ‏Best Practice‏ ‏‎ ‎ملی و بومی در حوزه معماری سازمانی.‏
    • نشر مدل های مرجع در حوزه معماری سازمانی.‏